TSRS Nedir? Türkiye Sürdürülebilirlik Raporlama Standartları ve Uygulama Kapsamı (Teknik Rehber)

Sürdürülebilirlik raporlaması, son yıllarda gönüllü bir kurumsal iletişim aracı olmaktan çıkıp, belirli sektör ve ölçekteki şirketler için yasal bir yükümlülüğe dönüşmektedir. Türkiye'de bu dönüşümün çerçevesini Türkiye Sürdürülebilirlik Raporlama Standartları — kısaca TSRS — belirler. TSRS, şirketlerin sürdürülebilirlikle ilgili risk ve fırsatlarını; yatırımcıların, kreditörlerin ve diğer finansal raporlama kullanıcılarının karar alırken güvenebileceği, tutarlı ve karşılaştırılabilir bir biçimde açıklamasını zorunlu kılar.

Bu rehberde TSRS'in ne olduğunu, hangi işletmelerin kapsama girdiğini, güncel eşik değerleri, standartların dört temel unsurunu ve şirketlerin uyum sürecinde izleyebileceği yolu ele alıyoruz.

TSRS Nedir?

TSRS, Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu (KGK) tarafından yayımlanan ulusal sürdürülebilirlik raporlama standartlarıdır. Uluslararası Sürdürülebilirlik Standartları Kurulu'nun (ISSB) yayımladığı IFRS S1 ve IFRS S2 standartlarıyla uyumlu olarak hazırlanmış olup, küresel raporlama diline tam entegrasyonu hedefler. Bu uyum, Türk şirketlerinin uluslararası yatırımcılarla ve tedarik zincirleriyle aynı çerçevede konuşabilmesi açısından kritiktir.

TSRS iki temel standarttan oluşur. TSRS 1 — Sürdürülebilirlikle İlgili Finansal Bilgilerin Açıklanmasına İlişkin Genel Hükümler — tüm sürdürülebilirlik konularını kapsayan genel raporlama çerçevesini tanımlar. TSRS 2 — İklimle İlgili Açıklamalar — özel olarak iklimle ilgili risk ve fırsatların raporlanmasını düzenler. İki standart birlikte okunur; TSRS 2, TSRS 1'in genel ilkeleri üzerine inşa edilir.

Önemli: TSRS 1 ve TSRS 2 "nasıl raporlanacağını" tanımlayan standartlardır. "Kimin raporlayacağı" ise ayrı KGK Kurul Kararlarıyla — uygulama kapsamı ve eşik değerlerini belirleyen kararlarla — düzenlenir. Bu nedenle bir şirketin TSRS yükümlülüğünü değerlendirirken hem standartlara hem de güncel kapsam kararlarına bakmak gerekir.

Kimler TSRS Kapsamında?

TSRS yükümlülüğünün doğması için iki koşulun birlikte sağlanması gerekir: işletmenin KGK Kurul Kararında sayılan belirli bir işletme türünde olması ve — bankalar hariç — bu işletmeler için tanımlanan büyüklük eşiklerini aşması. Bu iki koşul birlikte değerlendirilir; yalnızca büyük bir şirket olmak, tek başına TSRS zorunlu kapsamına girmek için yeterli değildir.

Sıkça karıştırılan bir nokta: TSRS'in zorunlu uygulama kapsamı, esas olarak finansal sektör kuruluşları ve sermaye piyasası kurumları ile Borsa İstanbul'da payları işlem gören ortaklıkları kapsamaktadır. Bu kategorilerin dışında kalan — örneğin BIST'te işlem görmeyen özel sektör imalatçıları, perakendeciler, hizmet şirketleri ve özel sermayeli holdingler — büyüklük eşiklerini aşsalar dahi mevcut Kurul Kararı çerçevesinde zorunlu TSRS kapsamı dışındadır. Bu işletmeler TSRS'i gönüllü olarak uygulayabilir; ileride kapsamın genişletilmesi halinde yükümlü hâle gelebilir.

Adım 1 — Kapsama Giren İşletme Türleri

KGK Kurul Kararında sayılan işletme türleri beş ana grupta toplanabilir:

·       A. Bankacılık: BDDK düzenleme ve denetimine tabi bankalar (TMSF bünyesindekiler hariç). Bu grup eşiksiz olarak doğrudan kapsamdadır; büyüklük testi uygulanmaz.

·       B. Sermaye Piyasası Kurumları: Borsa İstanbul'da payları işlem gören ortaklıklar (Yakın İzleme ve Girişim Sermayesi Pazarları hariç), yatırım kuruluşları, portföy yönetim şirketleri, kolektif yatırım kuruluşları, ipotek finansmanı ve varlık yönetim şirketleri gibi kuruluşlar.

·       C. Sigortacılık ve Bireysel Emeklilik: Sigorta, reasürans ve bireysel emeklilik şirketleri.

·       D. Borsa İstanbul Piyasaları: Yetkili müesseseler, kıymetli madenler aracı kurumları ve kıymetli maden üretimi/ticareti ile iştigal eden şirketler.

·       E. Banka Dışı Mali Kuruluşlar: Finansal kiralama, faktöring, finansman ve tasarruf finansman şirketleri.

Bu listede sayılan türlerden biri olmadan, mevcut Kurul Kararı çerçevesinde TSRS zorunlu uygulama yükümlülüğü doğmaz. Yani asıl önemli kriter büyüklük değil, işletme türü ve sektörel konumdur. BIST'te işlem görmeyen ve finansal sektörde bulunmayan bir özel sektör şirketi, ne kadar büyük olursa olsun mevcut Kurul Kararı çerçevesinde zorunlu kapsam dışındadır.

Adım 2 — Büyüklük Eşikleri (Bankalar Hariç Kapsamdaki İşletmeler İçin)

Yukarıdaki listede sayılan banka dışı işletme türleri için ikinci adım büyüklük testidir. 13.01.2026 tarihli KGK Kurul Kararı (16.01.2026 tarihli ve 33139 sayılı Resmî Gazete) ile uygulama eşikleri güncellenmiştir. 01.01.2025 tarihinde veya sonrasında başlayan hesap dönemleri için geçerli güncel eşik değerleri şunlardır:

Ölçüt	Eşik Değer
Aktif Toplamı	1 milyar TL
Yıllık Net Satış Hasılatı	2 milyar TL
Yıllık Ortalama Çalışan Sayısı	500 kişi

Kural şu şekilde işler: Yukarıdaki listede sayılan ve banka olmayan bir işletme, bu üç ölçütten en az ikisinin eşik değerini art arda iki raporlama döneminde aşarsa, müteakip hesap döneminden itibaren TSRS kapsamına girer. Hesaplamada TFRS'ye göre hazırlanmış finansal tablolar esas alınır; bağlı ortaklıkların kalemleri tam olarak, iştiraklerin kalemleri ise sahip olunan pay oranında dikkate alınır. Yurt içi ve yurt dışı çalışanlar birlikte sayılır.

Kapsamdan çıkış da kurala bağlıdır: art arda iki dönem en az iki ölçüğün altında kalmak ya da tek bir dönemde en az iki ölçütün eşik değerin %20 ve daha fazla altında kalmak, çıkış değerlendirmesi için esas alınır.

Şirketinizin durumunu kesin olarak belirlemek için KGK'nın sunduğu hesaplama aracından (SÜHA) ve yetkin bir uzmanından destek alınması önerilir.

TSRS'in Dört Temel Unsuru

Hem TSRS 1 hem de TSRS 2, açıklamaları dört temel unsur etrafında yapılandırır. Bu yapı, uluslararası alanda TCFD çerçevesiyle yerleşmiş ve ISSB standartlarıyla küreselleşmiş bir mantığı izler. Dört unsur şu şekildedir:

1. Yönetişim (Governance)

Yönetişim açıklamaları; işletmenin sürdürülebilirlikle ilgili risk ve fırsatları izlemek, yönetmek ve denetlemek için kullandığı yönetişim süreçlerini, kontrolleri ve prosedürleri ortaya koyar. Bu kapsamda yönetim kurulunun ve ilgili komitelerin rolü, gözetimin nasıl yapıldığı ve yönetimin bu konudaki görevinin belirli bir pozisyona ya da komiteye devredilip devredilmediği açıklanır.

2. Strateji (Strategy)

Strateji açıklamaları; sürdürülebilirlikle ilgili risk ve fırsatların işletmenin iş modelini, değer zincirini, stratejisini ve finansal durumunu nasıl etkilediğini ortaya koyar. İşletmenin bu risk ve fırsatlara nasıl yanıt verdiği, kısa, orta ve uzun vadeli etkilerin nasıl değerlendirildiği bu bölümde sunulur.

3. Risk Yönetimi (Risk Management)

Risk yönetimi açıklamaları; işletmenin sürdürülebilirlikle ilgili riskleri ve fırsatları belirlemek, değerlendirmek, önceliklendirmek ve izlemek için kullandığı süreçleri tanımlar. Bu süreçlerin işletmenin genel risk yönetimi yapısıyla nasıl bütünleştirildiği de açıklanır.

4. Metrikler ve Hedefler (Metrics & Targets)

Metrikler ve hedefler açıklamaları; işletmenin sürdürülebilirlik performansını ölçmek ve izlemek için kullandığı nicel ve nitel göstergeleri ortaya koyar. Sektörler-arası metrikler, sektör bazlı metrikler ve işletmenin belirlediği — ya da mevzuat gereği ulaşması gereken — hedefler bu bölümde raporlanır.

TSRS 2 ve İklimle İlgili Açıklamalar

TSRS 2, iklim konusunu dört temel unsurun her birinde özel olarak ele alır. İklim, sürdürülebilirlik gündeminin ölçülebilirliği en yüksek ve finansal etkisi en somut alanı olduğu için ayrı bir standart olarak düzenlenmiştir. TSRS 2'nin öne çıkan unsurları şunlardır:

Fiziksel ve Geçiş Riskleri

TSRS 2, iklimle ilgili riskleri iki ana kategoride değerlendirir. Fiziksel riskler; sel, sıcaklık dalgası, kuraklık gibi akut ve kronik iklim olaylarından kaynaklanır. Geçiş riskleri ise düşük karbonlu ekonomiye geçiş sürecinde ortaya çıkan politika, hukuk, teknoloji, piyasa ve itibar kaynaklı risklerdir. İşletme, bu risklerin yanı sıra iklimle ilgili fırsatları da açıklamak zorundadır.

İklim Dayanıklılığı ve Senaryo Analizi

TSRS 2, işletmenin stratejisinin ve iş modelinin iklim dayanıklılığını değerlendirmesini ister. Bu değerlendirme, iklimle ilgili senaryo analizi kullanılarak yapılır. İşletme, içinde bulunduğu şartlarla orantılı bir yaklaşım benimser ve aşırı maliyet veya çabaya katlanmaksızın raporlama tarihinde elde edilebilen tüm makul ve desteklenebilir bilgileri dikkate alır.

Sera Gazı Emisyonları

TSRS 2, işletmenin sera gazı emisyonlarını açıklamasını zorunlu kılar. Emisyonlar; yetkili bir makam farklı bir yöntem zorunlu kılmadıkça, Sera Gazı Protokolü'nün Kurumsal Muhasebe ve Raporlama Standardına (2004) uygun olarak ölçülür. Açıklamalar Kapsam 1 (doğrudan emisyonlar), Kapsam 2 (satın alınan enerji kaynaklı dolaylı emisyonlar) ve Kapsam 3 (değer zinciri kaynaklı diğer dolaylı emisyonlar) ayrımında sunulur.

Geçiş Kolaylıkları ve Esneklikler

KGK, TSRS'e ilk kez geçiş yapan işletmelerin uyum yükünü hafifletmek için bir dizi geçiş kolaylığı tanımıştır. Başlıca esneklikler şunlardır:

·       Kapsam 3 muafiyeti: TSRS'i ilk kez uygulayan işletmeler, ilk iki yıllık raporlama döneminde Kapsam 3 sera gazı emisyonlarını açıklamak zorunda değildir.

·       Karşılaştırmalı bilgi muafiyeti: İlk raporlama döneminde, önceki döneme ait karşılaştırmalı verilerin sunulması zorunlu değildir.

·       Yayım tarihi esnekliği: İlk raporlama döneminde TSRS raporu finansal raporlardan farklı bir tarihte yayımlanabilir; ara dönem raporlamayan işletmeler için raporlama dönemi bitiminden itibaren dokuz ay içinde sunulur.

·       Küçük mali kuruluş esnekliği: Borsa İstanbul'da payları işlem görenler hariç olmak üzere, belirli ölçek kriterlerinin altındaki banka ve banka dışı mali kuruluşlar Kapsam 3 emisyonlarını ihtiyari olarak raporlayabilir.

Bu esneklikler, TSRS uyumunu kademeli bir süreç olarak tasarlama imkanı verir. Ancak şirketlerin bu kolaylıkları bir erteleme gerekçesi değil, veri altyapısını kurmak için bir hazırlık penceresi olarak görmesi önerilir.

Bağımsız Güvence Denetimi

TSRS raporlaması yalnızca içerik üretimini değil, raporun bağımsız denetimle güvence altına alınmasını da kapsar. KGK'nın 5 Eylül 2024 tarihli kararıyla TSRS kapsamındaki sürdürülebilirlik raporları, ilk uygulama döneminden itibaren güvence denetimine tabi tutulmaktadır. Bu kural, raporun yalnızca bir şirket beyanı olarak değil; doğrulanmış, izlenebilir ve karşılaştırılabilir bir bilgi seti olarak değerlendirilmesini sağlar.

Mevcut çerçevede uygulanan denetim türü 'sınırlı güvence' (limited assurance) seviyesindedir. İlerleyen dönemde 'makul güvence' (reasonable assurance) seviyesine geçilmesi planlanmaktadır; iki seviye arasındaki temel fark, denetim prosedürlerinin derinliği ve denetçinin güvence beyanının kuvvetidir. 2024 hesap dönemine ait TSRS raporları için ilk zorunlu güvence denetimi dönemi 31 Ekim 2025 itibarıyla tamamlanmış; KGK tarafından duyurulan ilk raporlar bu denetimden geçirilerek yayımlanmıştır.

Güvence denetimleri, KGK'nın Sürdürülebilirlik Denetimi Yönetmeliği çerçevesinde, KGK tarafından yetkilendirilmiş bağımsız denetim kuruluşları tarafından gerçekleştirilir. Uluslararası alanda yeni geliştirilen SGDS 5000 (Sürdürülebilirlik Güvence Denetimi Standardı) yürürlüğe girene kadar denetimler; GDS 3000 'Tarihi Finansal Bilgilerin Bağımsız Denetimi veya Sınırlı Bağımsız Denetimi Dışındaki Güvence Denetimleri' ve sera gazı beyanları için GDS 3410 standartları uyarınca yürütülmektedir. KGK ayrıca yetkili denetim kuruluşları ve denetçilerin listesini kendi internet sitesinde yayımlamaktadır.

Şirketler İçin Pratik Hazırlık Adımları

TSRS uyum sürecini sistematik biçimde yönetmek isteyen şirketler için izlenebilecek akış şu şekilde özetlenebilir:

1.     Kapsam tespiti yapın: İşletme türünüzü ve büyüklük eşiklerini değerlendirerek TSRS yükümlülüğünüzün hangi hesap döneminde başladığını netleştirin. KGK'nın hesaplama aracı bu aşamada faydalıdır.

2.     Yönetişim yapısını kurun: Sürdürülebilirlik gözetiminden sorumlu yönetim kurulu komitesini veya yönetim pozisyonunu belirleyin; rol ve sorumlulukları yazılı hale getirin.

3.     Önemlilik değerlendirmesi yapın: İşletmenizin gelecekteki finansal yeterliliğini etkilemesi makul ölçüde beklenebilecek sürdürülebilirlik ve iklim risk/fırsatlarını belirleyin.

4.     Veri altyapısını hazırlayın: Özellikle sera gazı emisyonları (Kapsam 1, 2 ve ileride 3) için veri toplama, hesaplama ve doğrulama süreçlerini kurun.

5.     İklim senaryo analizi kapasitesi geliştirin: Fiziksel ve geçiş risklerini değerlendirmek için işletmenizin ölçeğiyle orantılı bir senaryo analizi yaklaşımı belirleyin.

6.     Metrik ve hedefleri tanımlayın: Sektörel referansları da dikkate alarak ölçülebilir sürdürülebilirlik göstergeleri ve hedefleri belirleyin.

7.     Bağımsız güvence denetimine hazırlık: TSRS raporları KGK tarafından yetkilendirilmiş bağımsız denetim kuruluşları tarafından mevcut çerçevede sınırlı güvence (limited assurance) düzeyinde denetlenir. Raporun standartlara uygunluğu ve veri izlenebilirliği için yetkin bir danışman ve denetim desteğiyle çalışın.

Yaygın Yaklaşım Hataları

Birincisi, TSRS'i yalnızca bir raporlama ödevi sanmak. TSRS, arka planda bir yönetişim, risk yönetimi ve veri altyapısı gerektirir. Rapor, bu altyapının çıktısıdır; tek başına hazırlanacak bir belge değildir.

İkincisi, kapsam tespitini geç yapmak. Eşik değerler art arda iki dönem üzerinden değerlendirildiği için, yükümlülük çoğu şirket için sanılandan daha erken başlar. Kapsam tespitinin zamanında yapılmaması, hazırlık süresini daraltır.

Üçüncüsü, veri altyapısını küçümsemek. Özellikle sera gazı emisyon verisinin güvenilir biçimde toplanması aylar alabilir. Kapsam 3 muafiyetinin sona ereceği düşünülerek veri altyapısı baştan geniş kurgulanmalıdır.

Dördüncüsü, TSRS'i diğer çerçevelerden kopuk ele almak. TSRS için toplanan veri; karbon ayak izi hesaplaması, EcoVadis değerlendirmesi ve AB Yeşil Mutabakatı uyumu gibi süreçlerle büyük ölçüde örtüşür. Bütüncül bir veri stratejisi tekrarlanan eforu önler.

Sıkça Sorulan Sorular

TSRS ile IFRS S1 ve S2 arasındaki ilişki nedir?

TSRS 1 ve TSRS 2, ISSB tarafından yayımlanan IFRS S1 ve IFRS S2 standartlarıyla uyumlu olarak hazırlanmıştır. Bu uyum, TSRS'e göre hazırlanan raporların uluslararası yatırımcılar ve tedarik zincirleri tarafından tanınabilir olmasını sağlar.

TSRS raporu bağımsız denetime tabi mi?

Evet. KGK'nın 5 Eylül 2024 tarihli kararıyla TSRS kapsamındaki sürdürülebilirlik raporları, ilk uygulama döneminden itibaren güvence denetimine tabidir. Mevcut çerçevede uygulanan denetim türü sınırlı güvence (limited assurance) seviyesindedir; ilerleyen dönemde makul güvence (reasonable assurance) seviyesine geçilmesi planlanmaktadır. 2024 hesap dönemine ait TSRS raporları için ilk zorunlu güvence denetimi dönemi 31 Ekim 2025'te tamamlanmıştır. Denetimler, KGK tarafından yetkilendirilmiş bağımsız denetim kuruluşları tarafından, GDS 3000 ve sera gazı beyanları için GDS 3410 standartları uyarınca gerçekleştirilmektedir.

Şirketim büyük ölçekli ama BIST'te işlem görmüyor; TSRS'e tabi miyim?

Mevcut Kurul Kararı çerçevesinde, Borsa İstanbul'da payları işlem görmeyen ve finansal sektörde (bankacılık, sigortacılık, sermaye piyasası kurumları, banka dışı mali kuruluşlar) bulunmayan bir özel sektör şirketi, büyüklük eşiklerini aşsa dahi zorunlu TSRS kapsamı dışındadır. Ancak TSRS gönüllü olarak uygulanabilir; ihracatçılar, büyük müşterilerin tedarik zincirinde yer alan kuruluşlar ve yatırım çekmek isteyen işletmeler için rekabet avantajı ve yatırımcı güveni açısından değerli bir konumlanma sağlayabilir. Ayrıca KGK'nın kapsamı zaman içinde genişletmesi durumunda yükümlü hale gelinebileceğinden, erken hazırlık yapan şirketler avantajlı olur.

Kapsam 3 emisyonları hiç raporlanmayacak mı?

Hayır. Kapsam 3 muafiyeti yalnızca ilk iki yıllık raporlama dönemi için geçerli bir geçiş kolaylığıdır. Bu süre sonunda Kapsam 3 emisyonlarının da raporlanması beklenir; bu nedenle değer zinciri verisinin toplanmasına erkenden başlanması önerilir.

TSRS ile CSRD aynı şey mi?

Hayır, ancak ilişkilidir. CSRD, Avrupa Birliği'nin kurumsal sürdürülebilirlik raporlama direktifidir; TSRS ise Türkiye'nin ulusal standardıdır ve ISSB çerçevesini esas alır. AB pazarına yönelik şirketler her iki çerçeveyi de takip etmek durumunda kalabilir; iki sistem arasında önemli içerik örtüşmeleri bulunur.

Sonuç

TSRS, Türkiye'de sürdürülebilirlik raporlamasını gönüllü bir uygulamadan yapılandırılmış bir yükümlülüğe dönüştürmektedir. Standartların ISSB çerçevesiyle uyumu, Türk şirketlerini küresel sürdürülebilirlik diline entegre ederken; eşik değerler, yükümlülüğün hangi şirketler için ne zaman başladığını netleştirir.

Bu sürecin başarısı, TSRS'i son anda hazırlanan bir rapor olarak değil; yönetişim, risk yönetimi ve veri altyapısını kapsayan bir kurumsal kapasite olarak ele almakla mümkündür. Erken hazırlanan şirketler, hem uyum yükünü zamana yayar hem de sürdürülebilirlik verisini yatırımcı iletişimi ve rekabet avantajı için bir varlığa dönüştürür.

Ecowa Solutions olarak şirketlerin TSRS uyum sürecine kapsam tespitinden veri altyapısı kurulumuna, önemlilik değerlendirmesinden rapor hazırlığına kadar destek veriyoruz. Şirketinizin TSRS yükümlülüğünü ve hazırlık yol haritasını birlikte değerlendirmek için bizimle iletişime geçebilirsiniz.

Kaynaklar

Bu rehberdeki bilgiler aşağıdaki resmi ve birincil kaynaklara dayanılarak hazırlanmıştır:

·       KGK — TSRS 1: Sürdürülebilirlikle İlgili Finansal Bilgilerin Açıklanmasına İlişkin Genel Hükümler

·       KGK — TSRS 2: İklimle İlgili Açıklamalar

·       21634 sayılı KGK Kurul Kararı — TSRS Uygulama Kapsamı (29.12.2023 tarihli, 32414 1.M. sayılı Resmî Gazete)

·       13.01.2026 tarihli KGK Kurul Kararı — eşik değer güncellemesi (16.01.2026 tarihli, 33139 sayılı Resmî Gazete)

·       05.09.2024 tarihli KGK Kararı ve KGK Sürdürülebilirlik Denetimi Yönetmeliği — güvence denetimi çerçevesi

·       Güvence Denetimi Standartları: GDS 3000 ve GDS 3410 (sera gazı beyanları için)

·       Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu (KGK): kgk.gov.tr

İLGİLİ HİZMETLERİMİZ — ECOWA SOLUTIONS

Ecowa Solutions; sürdürülebilirlik yönetimi ve yeşil bina sertifikasyonunda, strateji kurgusundan raporlamaya kadar uçtan uca danışmanlık sunar.

Sürdürülebilirlik Yönetimi & ESG — TSRS uyumu, ESG strateji ve sürdürülebilirlik raporlaması

Karbon Ayak İzi Raporlama — Kapsam 1, 2 ve 3 sera gazı emisyon hesaplaması ve doğrulama

EcoVadis Danışmanlığı — sürdürülebilirlik performans değerlendirmesi ve skor yükseltme

Yeşil Bina Danışmanlığı — LEED, BREEAM, DGNB ve YeS-TR sertifikasyon süreçleri

İletişim: info@ecowasolutions.com   |   www.ecowasolutions.com