TSRS 2 İklim Senaryo Analizi: IFRS S2 ve IPCC AR6 Çerçevesinde Notlar

İçindekiler

1. TSRS 2’nin Bağlamı ve Amaç

2. Düzenleyici Çerçeve: IFRS S2’de Senaryo Analizine İlişkin Beklentiler

3. Bilimsel Temel: IPCC AR6 Çerçevesinde Risk ve Senaryo Kavramları

4. TSRS 2’ye Uygun Senaryo Analizi İçin Metodolojik Yaklaşım

5. Uygulamada Nelere Dikkat Etmeli?

6. Sonuç ve Öneriler

1. TSRS 2’nin Bağlamı ve Amaç

Türkiye Sürdürülebilirlik Raporlama Standartları (TSRS), işletmelerin finansal tabloları ile iklimle ilgili açıklamalarını uyumlu ve karşılaştırılabilir bir çerçevede sunmalarını amaçlayan, Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu (KGK) tarafından yayımlanmış bir standart setidir. TSRS 1 “Sürdürülebilirlikle İlgili Finansal Bilgilerin Açıklanması” ve TSRS 2 “İklimle İlgili Açıklamalar”, belirli finansal eşikleri aşan işletmeler için 1 Ocak 2024’ten itibaren zorunlu hale gelmiştir.

TSRS 2, yapısı ve kapsamı itibarıyla ISSB’nin IFRS S2 Climate-related Disclosures standardı ile uyumlu olacak şekilde tasarlanmıştır. IFRS S2’nin temel amacı, kullanıcıların işletmenin iklimle ilgili risk ve fırsatlarını ve bunların işletmenin gelecekteki görünümü üzerindeki etkisini anlamasını sağlayacak bilgilerin açıklanmasını temin etmektir. Bu kapsamda iklimle ilgili fiziksel riskler, geçiş riskleri ve iklimle bağlantılı fırsatlar ayrı kategoriler olarak ele alınmaktadır.

Bu çerçevede senaryo analizi, TSRS 2’de iklimle ilgili risk ve fırsatların işletmenin stratejisi, iş modeli, değer zinciri ve finansal performansı üzerindeki muhtemel etkilerini ortaya koyan temel metodolojik araçlardan biri olarak konumlanmaktadır.

2. Düzenleyici Çerçeve: IFRS S2’de Senaryo Analizine İlişkin Beklentiler

IFRS S2, iklimle ilgili strateji ve dayanıklılık açıklamalarının bir parçası olarak, işletmelerin iklim dayanıklılıklarını değerlendirmek üzere uygun olduğu ölçüde iklim senaryolarını kullanmalarını ve bu senaryo analizine ilişkin belirli bilgileri açıklamalarını öngörmektedir.

Bu bağlamda işletmenin:

• Hangi iklim senaryolarını kullandığını ve bunların kaynağını,

• Senaryoların fiziksel risklere mi, geçiş risklerine mi odaklandığını,

• Kullanılan zaman ufuklarını (kısa, orta, uzun vadeyi) ve bu ufukların stratejik planlama dönemleriyle ilişkisini,

• Analize dahil edilen coğrafyaları, tesisleri ve iş birimlerini,

• Senaryo analizinde kullanılan ana varsayımları (politika, makroekonomik eğilimler, enerji karması, teknoloji gelişimi vb.),

• Analizin ne zaman gerçekleştirildiğini ve hangi süreçleri bilgilendirdiğini

kamuya açıklaması beklenmektedir.

TSRS 2, IFRS S2 ile paralel olarak, iklimle ilgili strateji, risk yönetimi ve metrik-hedef açıklamalarında senaryo analizinin çıktılarının kullanıldığı tutarlı bir yapı öngörür. Böylece senaryo analizi, metnin tekil bir bölümüne sıkıştırılmış teknik bir alıştırma olmaktan ziyade, raporun bütününde karar destek aracı olarak konumlanır.

3. Bilimsel Temel: IPCC AR6 Çerçevesinde Risk ve Senaryo Kavramları

TSRS 2’nin altında yatan risk ve senaryo mantığı, büyük ölçüde Hükümetlerarası İklim Değişikliği Paneli’nin (IPCC) Altıncı Değerlendirme Raporu (AR6) bulgularıyla uyumludur. IPCC, risk kavramını; iklimle ilişkili tehlikeler (hazard), maruziyet (exposure) ve kırılganlık (vulnerability) bileşenlerinin etkileşimi sonucunda, insan veya ekolojik sistemler için ortaya çıkan olumsuz sonuçların olasılığı ve büyüklüğü olarak tanımlar.

Finans ve yatırım literatürü ile uyumlu biçimde IPCC;

• Fiziksel riskleri, iklim değişikliğinin etkilerinden ve iklimle ilişkili tehlikelerden (ör. sel, sıcak hava dalgaları, kuraklık) kaynaklanan riskler;

• Geçiş risklerini ise düşük karbonlu ekonomiye geçiş sürecinde ortaya çıkan politika, piyasa, teknoloji ve itibar kaynaklı riskler

olarak ayırır.

IPCC AR6 Sentez Raporu, tarım, enerji, su, altyapı ve kentsel sistemler gibi birçok sektörde iklim değişikliğinin halihazırda gözlenen ekonomik kayıplara ve hasarlara yol açtığını ve gelecekteki risk seviyesinin kullanılan emisyon / iklim senaryosuna (ör. SSP1-1.9, SSP1-2.6, SSP2-4.5, SSP5-8.5) bağlı olarak önemli ölçüde farklılaşacağını ortaya koymaktadır.

TSRS 2 kapsamındaki senaryo analizi, bu bilimsel çerçeveyi, işletmenin iş modeli, değer zinciri ve finansal göstergeleri ile ilişkilendirerek kullanmayı gerektirir.

4. TSRS 2 İklim Senaryo Analizi İçin Metodolojik Yaklaşım

TSRS 2 çerçevesinde tutarlı ve denetlenebilir bir senaryo analizi için aşağıdaki metodolojik adımlar önerilebilir:

4.1. Analiz Alanının ve Kapsamın Tanımlanması

• İşletmenin maruz kaldığı başlıca fiziksel risk türlerinin (ör. su kıtlığı, sel, aşırı sıcaklık, orman yangını) ve geçiş risklerinin (ör. karbon fiyatlaması, sınırda karbon düzenlemeleri, düşük emisyonlu ürün talebi) belirlenmesi,

• Değer zincirinin hangi halkalarının (hammadde tedariki, üretim tesisleri, lojistik, müşteri kullanımı vb.) iklimle ilişkili risk ve fırsatlar açısından en hassas olduğunun tespit edilmesi,

• Analize dahil edilecek coğrafi konumların, tesislerin ve iş birimlerinin açık biçimde tanımlanması.

Bu adım, IFRS S2’nin risk yönetimiyle ilgili hükümlerinde tanımlanan süreçle uyumludur; söz konusu standart, iklimle ilgili risklerin mevcut kurumsal risk envanterine sistematik biçimde dahil edilmesini, bu risklerin olasılık ve etki bazında önceliklendirilmesini, risk sahiplerinin ve izleme mekanizmalarının belirlenmesini ve bu sürecin genel risk yönetimi ve iç kontrol sistemiyle tutarlı şekilde yürütülmesini beklemektedir. 

4.2. Senaryo Setinin Seçilmesi

• En az bir küresel veya bölgesel senaryonun, en güncel uluslararası iklim anlaşmasıyla uyumlu düşük emisyon yolu temsil etmesi (örneğin 1,5–2°C ile uyumlu senaryo),

• Bununla karşılaştırılabilir bir orta veya yüksek emisyon senaryosunun (örneğin SSP2-4.5 veya SSP5-8.5) kullanılması,

• Seçilen senaryoların, işletmenin faaliyet gösterdiği coğrafya ve sektör için anlamlı iklimsel etki faktörleri (climatic impact drivers) üretip üretmediğinin değerlendirilmesi. (Bknz. Başlık 4.4)

Burada kullanılan senaryoların çeşitliliği, kaynağı ve seçilme gerekçesinin açıklanması beklenir.

4.3. Zaman Ufuklarının Belirlenmesi

TSRS 2 ve IFRS S2, işletmelerin kısa, orta ve uzun vadeyi kendi planlama ufuklarıyla uyumlu biçimde tanımlamalarını ve bu tanımların stratejik karar alma süreçleriyle bağlantısını açıklamalarını bekler.

Bu nedenle:

• Kısa vadede (örneğin 0–3 yıl) operasyonel ve nakit akışı odaklı etkilerin,

• Orta vadede (örneğin 3–10 yıl) kapasite, ürün karması ve tedarik zinciri düzenlemelerinin,

• Uzun vadede (örneğin 10 yıl ve üzeri) iş modelinin yapısal dönüşüm gereksinimlerinin

nasıl şekillendiği senaryo bazında ele alınmalıdır.

4.4. İklim Etki Faktörlerinin İş Modeli ile Eşleştirilmesi

IPCC’nin “CID - Climatic Impact Driver” iklimsel etki faktörleri kavramı, iklim değişikliği kaynaklı doğal veya insan kaynaklı iklim olayları ve eğilimlerin, toplumsal ve ekonomik sistemler üzerindeki potansiyel etkisini tanımlar.

TSRS 2’ye uyumlu bir senaryo çalışmasında:

• Her bir iklimsel etki faktörü (ör. artan sıcak dalgaları, su stresi, yoğun yağış olayları, sel) ile işletmenin spesifik varlıkları, prosesleri ve tedarik ilişkileri arasında nedensel bağ kurulmalı,

• Bu bağ, mümkün olduğunda nicel göstergelerle (ör. üretim kesintisi gün sayısı, su tüketim yoğunluğu, enerji maliyeti artışı, karbon fiyatı varsayımı) desteklenmelidir.

  
  

  4.5. RCP ve SSP Senaryoları ile Çalışmada Kullanılabilecek Araçlar

RCP (Representative Concentration Pathways), IPCC’nin Beşinci Değerlendirme Raporu (AR5) için geliştirdiği ve 2100 yılına kadar olası sera gazı konsantrasyon düzeylerini ve bunların yol açtığı radyatif zorlama seviyelerini temsil eden senaryo kümeleridir. RCP2.6, RCP4.5, RCP6.0 ve RCP8.5 etiketleri, sanayi öncesi (≈1750) düzeye göre 2100 yılında ulaşılan yaklaşık toplam radyatif zorlama seviyesini (sırasıyla 2,6 / 4,5 / 6,0 / 8,5 W/m²) ifade eder. Bu senaryolar, küresel iklim modellerinde (CMIP5) sıcaklık, yağış, deniz seviyesi vb. değişkenlerinin gelecekteki olası seyrini analiz etmek için kullanılmıştır.

SSP (Shared Socioeconomic Pathways) ise IPCC’nin Altıncı Değerlendirme Raporu (AR6) kapsamında geliştirilen, 2100’e kadar küresel toplumun, ekonominin ve teknolojinin nasıl evrilebileceğine ilişkin beş temel sosyoekonomik anlatı (SSP1–SSP5) ve bunlara eşlik eden nicel veri setleridir. SSP’ler; nüfus, kentleşme, kişi başına GSYH / Gayrisafi Yurt İçi Hasıla ) gibi göstergeler üzerinden farklı kalkınma yollarını tarif eder ve bu yollarla uyumlu sera gazı emisyon senaryoları üretmek için bütünleşik değerlendirme modelleriyle (IAM) birlikte kullanılır.

AR6 döneminde iklim projeksiyonları çoğunlukla SSP + RCP kombinasyonları (örneğin SSP1-2.6, SSP2-4.5, SSP3-7.0, SSP5-8.5) üzerinden sunulmaktadır. Bu kombinasyonlarda SSP; sosyoekonomik yolu; RCP benzeri “Örneğin-2.6” kısmı ise 2100’deki radyatif zorlama seviyesini temsil eder.

TSRS 2 kapsamında senaryo analizi yapılırken, RCP/SSP setleri, özellikle fiziksel risklerin büyüklüğünü ve mekansal dağılımını anlamak için temel referans çerçeveyi sağlar. Ancak bu çerçevenin iş modeline ve finansal tablolara aktarılabilmesi için, şirketlerin RCP/SSP verisini doğrudan ham model çıktı düzeyinde değil, iklim-risk bilgisine dönüştüren uygulama araçları üzerinden kullanması pratikte daha etkilidir.

1. IPCC Interactive Atlas

IPCC WGI Interactive Atlas, IPCC AR6’nın temelini oluşturan küresel ve bölgesel iklim projeksiyonlarının haritalar ve zaman serileri şeklinde etkileşimli olarak görüntülenmesini sağlayan bir araçtır. Kullanıcılar; farklı RCP/SSP kombinasyonlarını, küresel ısınma seviyelerini, dönemleri ve değişkenleri (sıcaklık, yağış, aşırı hava olayları vb.) seçerek belirli bir bölgedeki iklim değişikliği sinyalini inceleyebilir.

TSRS bağlamında:

• Belirli coğrafyalardaki ortalama sıcaklık artışı,

• Yağış rejimi değişiklikleri ve kuraklık eğilimleri,

• Aşırı yağış ve sıcak hava dalgaları gibi aşırı olay göstergeleri,

için bilimsel olarak tutarlı, doğrudan IPCC’ye dayalı görsel ve sayısal çıktı sağlar. Bu çıktılar, özellikle fiziksel risklerin (sel, su kıtlığı, sıcaklık stresi vb.) nitel ve nicel tanımlanması için kullanılabilir.

2. World Bank Climate Change Knowledge Portal (CCKP)

Dünya Bankası’nın Climate Change Knowledge Portal (CCKP) aracı, ülkeler ve alt-ulusal bölgeler için tarihsel iklim verileri ile RCP/SSP tabanlı iklim projeksiyonlarını aynı platformda sunar.

Portal, iklim projeksiyonlarını 20 yıllık dönemler (2020–2039, 2040–2059, 2060–2079, 2080–2099) halinde, farklı emisyon/iklim senaryoları altında sıcaklık, yağış, kuraklık endeksleri gibi göstergelerle sunar ve bunları ülke, alt-bölge veya havza düzeyinde özetler.

Pratikte:

• TSRS senaryo analizlerinde, belirli bir ülke veya bölge için beklenen iklim eğilimlerini (ör. yıllık ortalama sıcaklık +°C, yağıştaki yüzde değişim) hızlıca derlemek,

• Sektörel risk analizleri (tarım, su, altyapı vb.) için ülke bazlı iklim kartları üretmek,

• Denetçiye veya yatırımcıya, kullanılan iklim varsayımlarının saygın bir uluslararası kuruma dayandığını göstermek

için oldukça işlevseldir.

3. WRI Aqueduct Water Risk Atlas

WRI Aqueduct Water Risk Atlas, su kıtlığı, su kalitesi, taşkın riski gibi suya ilişkin fiziksel riskleri mekânsal olarak gösteren ve geleceğe dönük senaryolarla birleştiren küresel bir risk haritalama aracıdır.

Aqueduct, su stresi ve su arz-talep dengesine ilişkin göstergeleri, farklı iklim ve sosyoekonomik senaryolar altında modelleyerek:

• Su yoğun sektörler için işletme riski (operational risk),

• Tedarik zincirlerinde ham madde ve üretim lokasyonları için kırılganlık,

• Politika ve altyapı yatırımı gereksinimleri

hakkında nicel bir temel sağlar. TSRS 2’de su kıtlığı, sel ve havza bazlı fiziksel risklerin açıklanması gereken durumlarda, Aqueduct çıktıları; risk envanterine, senaryo analizine ve değer zinciri açıklamalarına doğrudan entegre edilebilir.

4. NGFS Scenario Explorer ve Climate Impact Explorer

Finansal sistem için geliştirilen NGFS iklim senaryoları, geçiş ve fiziksel risklerin makroekonomik ve sektörel etkilerini değerlendirmeye yönelik ileri seviye bir çerçeve sunar. NGFS senaryo verileri, IIASA tarafından barındırılan NGFS IIASA Scenario Explorer üzerinden; sıcaklık, emisyon, karbon fiyatı, sektör bazlı emisyonlar ve makroekonomik göstergeler şeklinde erişilebilmektedir.

Buna paralel olarak NGFS CA Climate Impact Explorer, IPCC tabanlı fiziksel iklim verilerini kullanarak farklı senaryolar altında ülke ve alt-bölge düzeyinde fiziksel risk göstergeleri ve sektörel zarar projeksiyonları sunar.

TSRS perspektifinden bakıldığında NGFS araçları:

• Geçiş riskleri için karbon fiyatı yolları, enerji karması, emisyon azaltım hızı gibi göstergeleri,

• Makro düzeyde GSYH, sektör bazlı çıktı, istihdam etkilerini,

• Fiziksel riskler için hasar ve üretim kaybı tahminlerini

senaryo bazında sağlayarak, özellikle Senaryo analizi çıktıları (TSRS 2/22) kullanılarak; finansal etkiler (TSRS 2/15–21, özellikle 2/16) ile metrikler ve hedefler (TSRS 2/27–37; özellikle 2/29 ve 2/36) tutarlı biçimde raporlanır.

Özet:

• IPCC Interactive Atlas: IPCC AR6 ile doğrudan uyumlu, bölgesel fiziksel iklim sinyalini görmek için en güçlü bilimsel referans.

• World Bank Climate Change Knowledge Portal: Ülke ve bölge bazlı, kullanımı kolay, TSRS raporları için hızlı ve güvenilir iklim özetleri.

• WRI Aqueduct Water Risk Atlas: Su risklerinin mekânsal ve senaryo bazlı analizi için, özellikle su yoğun sektörlerde vazgeçilmez.

• NGFS Scenario / Climate Impact Explorer:Finansal kuruluşlar ve büyük şirketler için, geçiş ve fiziksel risklerin makro ve sektörel etkilerini görselleştiren ileri seviye araçlar.

Bu araçların tamamı, RCP/SSP temelli iklim projeksiyonlarını TSRS 2’nin gerektirdiği iş modeli, değer zinciri ve finansal etki çerçevesine taşımak için pratikte en çok kullanılan ve veri kalitesi yüksek kaynaklar arasında yer almaktadır.

4.6. Finansal Etki Analizi ve Eşik Değerler

TSRS 1 ve TSRS 2, açıklanan risk ve fırsatların işletmenin finansal durumu, finansal performansı ve nakit akışları üzerindeki etkilerine ilişkin bilginin kullanıcılar için karar faydası taşımasını hedefler.

Bu nedenle senaryo analizi çıktılarının:

• Hangi finansal kalemler üzerinde etkili olabileceği (satılan malın maliyeti, brüt kar, yatırım harcamaları, finansman giderleri vb.),

• Etkinin büyüklüğünün hangi eşik değerler itibarıyla “önemli” (material) kabul edildiği,

• Etkinin yönü (maliyet artışı, gelir kaybı, yatırım ihtiyacı, fırsat kaynaklı ek gelir vb.)

açısından sistematik biçimde tartışılması gerekir. Nicel modelleme imkanının sınırlı olduğu durumlarda dahi, nitel açıklamaların varsayımlar ve belirsizlikler açısından şeffaf olması önemlidir.

5. Uygulamada Nelere Dikkat Etmeli?

TSRS 2 ve IFRS S2 çerçevesinde senaryo analizi tasarlanırken, yapılan teknik çalışmanın raporda sadece “senaryo anlatısı” olarak kalmaması; strateji, risk yönetimi ve finansal açıklamalarla tutarlı bir bütün oluşturması beklenir. Uygulamada özellikle aşağıdaki noktalara dikkat edilmesi, hem denetlenebilirlik hem de karar faydası açısından kritik öneme sahiptir:

1. Senaryoların Ayrıştırılmış Etki Analizi ile Desteklenmesi

Senaryoların yalnızca küresel sıcaklık artışı, genel politika çerçevesi veya yüksek düzey emisyon gidişatı üzerinden tarif edilmesi yeterli değildir. Her senaryo için:

• Hangi iklimsel etki faktörlerinin (sıcaklık, yağış, su stresi, sel sıklığı vb.),

• Hangi coğrafyalarda ve hangi zaman ufuklarında,

• Hangi iş birimleri, varlık grupları veya değer zinciri halkaları üzerinde etki doğurduğu

açık şekilde gösterilmelidir. Bu amaçla, senaryo × risk türü × değer zinciri halkası gibi üç boyutlu matrisler ve özet tablolar kullanılması, ayrıştırılmış etki analizini somutlaştırır.

2. Fiziksel ve Geçiş Risklerinin Ayrı Çerçevelerde Ele Alınması

Fiziksel riskler (sel, su kıtlığı, sıcaklık stresi, orman yangını vb.) ile geçiş risklerinin (karbon fiyatlaması, mevzuat değişiklikleri, teknoloji dönüşümü, talep kayması vb.) tek bir başlık altında toplanması, risk mekanizmalarının belirsiz kalmasına yol açar. Uygulamada:

• Fiziksel riskler için iklim bilimi ve coğrafi kırılganlık temelli bir analiz,

• Geçiş riskleri için politika, piyasa, teknoloji ve itibar dinamiklerini içeren ayrı bir analiz

kurgulanmalıdır. Her iki risk türü için de etki mekanizması “sebep–sonuç zinciri” ile (örneğin: karbon fiyatı ↑ → üretim maliyeti ↑ → marj baskısı → ürün karması değişimi) netleştirilmelidir.

3. Senaryo Sonuçlarının Somut Kararlarla İlişkilendirilmesi

Senaryo çıktılarının, metinde sadece “yüksek risk”, “orta düzey etki” gibi nitel yargılar halinde bırakılması, uygulama değeri düşük bir sonuç üretir. Senaryo analizi, aşağıdaki türde somut kararlarla ilişkilendirilmelidir:

• Yatırım ve yeniden yatırım kararları (yeni tesis, kapasite artışı, retrofit, veri merkezi, enerji altyapısı vb.),

• Ürün ve hizmet portföyü (yüksek karbon yoğunluklu ürünlerden çıkış, yeni ürün geliştirme, döngüsel iş modelleri),

• Tedarik zinciri (tedarikçi çeşitlendirmesi, sözleşme süreleri, coğrafi yeniden konumlandırma),

• Operasyonel süreçler (işletme saatleri, bakım planları, su ve enerji verimliliği projeleri).

Bu ilişkilendirme, senaryo analizinin çıktılarının stratejik planlar, sermaye bütçeleme süreçleri ve tedarik politikalarıyla tutarlı biçimde okunmasına imkan verir.

4. Finansal Etki Analizinin Somut Göstergelerle Desteklenmesi

“Senaryo analizleri sonucunda önemli finansal etkiler beklenmektedir” gibi genel ifadeler, TSRS 2 ve IFRS S2’nin öngördüğü açıklama düzeyi için yetersiz kalır. Bunun yerine:

• Etkinin temas ettiği finansal kalemler (satılan malın maliyeti, brüt kar, FAVÖK, CAPEX, OPEX, nakit akışı vb.) açıkça belirtilmeli,

• Mümkün olduğunda, farklı senaryolar için aralık yaklaşımı (örneğin enerji maliyetinde +%x–%y, su maliyetinde +%a–%b) kullanılmalı,

• Nicel modellemenin sınırlı olduğu durumlarda dahi, etki büyüklüğü için sınıflandırılmış bir çerçeve (düşük/orta/yüksek etki ve bu kategorileri tanımlayan eşikler) sunulmalıdır.

Buna ek olarak, kullanılan varsayımlar (karbon fiyatı patikaları, talep senaryoları, verimlilik kazanımları, yatırım zamanlaması vb.) şeffaf biçimde dokümante edilmelidir.

5. Risk Yönetimi Süreçleriyle Entegrasyonun Açıkça GösterilmesiSenaryo analizi, kurumun genel risk yönetimi çerçevesinden bağımsız bir çalışma olarak sunulduğunda, hem TSRS 2 hem de IFRS S2’nin öngördüğü “kurumsal entegrasyon” beklentisi karşılanmamış olur. Bu nedenle raporda:

• Senaryo analizi çıktılarının, risk envanteri içindeki ilgili risklerle nasıl eşleştirildiği,

• Hangi riskler için risk iştahı (risk appetite) ve limitlerin yeniden tanımlandığı,

• Hangi risklerin erken uyarı göstergeleri (KRI) veya izleme metrikleriyle takip edildiği,

• Yönetim kurulu ve icra organlarına raporlama sıklığı ve sorumlu birimler

net biçimde açıklanmalıdır. Bu entegrasyon, senaryo analizinin kurum içinde yalnızca sürdürülebilirlik veya çevre biriminin yürüttüğü tek seferlik bir çalışma değil, risk yönetimi ve iç kontrol sisteminin düzenli bir bileşeni olarak konumlandırılmasını sağlar.

6. Sonuç ve Öneriler

TSRS 2 kapsamında senaryo analizi, iklimle ilgili risk ve fırsatların:

• Bilimsel temelli iklim senaryoları,

• İşletmenin somut iş modeli ve değer zinciri,

• Finansal tablolar ve stratejik planlama ufku

ile bir arada ele alınmasını gerektiren bütünsel bir çerçeve sunar.

IFRS S2’nin senaryo analizine ilişkin ayrıntılı açıklama hükümleri ve IPCC AR6’nın risk ve senaryo kavramsallaştırması birlikte değerlendirildiğinde, senaryo analizinin TSRS 2’de teknik bir raporlama gerekliliği olmanın ötesinde, işletmelerin iklim dayanıklılığı ve geçiş stratejilerinin tutarlılığını sınayan bir karar destek mekanizması olarak kurgulandığı görülmektedir.

Bu nedenle işletmelerin;

• Senaryo analizini, sürdürülebilirlik ekibi ile sınırlı bir çalışma olarak değil, finans, risk yönetimi ve strateji fonksiyonlarını kapsayan disiplinlerarası bir süreç olarak tasarlamaları,

• Kullanılan senaryoların seçimi, varsayımları ve belirsizlikleri konusunda şeffaf bir dokümantasyon sistemi geliştirmeleri,

• Senaryo analizinin sonuçlarını TSRS 2 kapsamındaki metrik ve hedef açıklamalarıyla tutarlı hale getirmeleri

 

KAYNAKÇA:

1. KGK – Türkiye Sürdürülebilirlik Raporlama Standartları (TSRS 1 ve TSRS 2)

   
   

   Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu, TSRS 1 Sürdürülebilirlikle İlgili Finansal Bilgilerin Açıklanması ve TSRS 2 İklimle İlgili Açıklamalar.

2. IFRS S2 – Climate-related Disclosures

   
   

   International Sustainability Standards Board (ISSB), IFRS S2 Climate-related Disclosures, Haziran 2023, standart metni ve özet sayfası

3. IPCC AR6 – Working Group I, The Physical Science Basis

   
   

   IPCC, 2021: Climate Change 2021: The Physical Science Basis. Contribution of Working Group I to the Sixth Assessment Report. Özellikle Summary for Policymakers ve Atlas bölümleri. Link 

4. IPCC AR6 – Synthesis Report

   
   

   IPCC, 2023: AR6 Synthesis Report: Climate Change 2023, Summary for Policymakers ve Longer Report. Link

5. RCP Senaryo Çerçevesi

   
   

   Örn. van Vuuren ve ark. (2011), Representative Concentration Pathways üzerine makaleler ve AR5/AR6 içinde kullanılan RCP açıklamaları. (Spesifik makale için: “Representative Concentration Pathways: An Overview”). Link

6. SSP (Shared Socioeconomic Pathways) Çerçevesi

   
   

   Riahi, K. et al. (2017), The Shared Socioeconomic Pathways and their energy, land use, and emissions implications, Global Environmental Change. ScienceDirect

7.   Meinshausen, M. et al. (2020), The shared socio-economic pathway (SSP) greenhouse gas

concentrations, Geoscientific Model Development. Link

8.   IPCC WGI Interactive AtlasIPCC AR6 WGI, Interactive Atlas – gözlenen ve öngörülen iklim

değişikliği bilgilerini mekansal olarak incelemeye yarayan etkileşimli araç.

9. World Bank – Climate Change Knowledge Portal (CCKP)

   
   

   World Bank, Climate Change Knowledge Portal: Küresel, bölgesel ve ülke bazlı tarihsel ve projeksiyon iklim verileri. Link

10. WRI – Aqueduct Water Risk Atlas

    
    

    World Resources Institute, Aqueduct Water Risk Atlas ve Aqueduct programı tanıtımları: su stresi, su kıtlığı, taşkın riski vb. risklerin haritalanması. Link

11. NGFS – Climate Scenarios & Scenario Explorer

    
    

    Network for Greening the Financial System (NGFS), NGFS Climate Scenarios for central banks and supervisors ve NGFS Scenarios Portal / NGFS Phase 5 Scenario Explorer (IIASA). Link

12. Climate Analytics – Climate Impact Explorer (NGFS CA Climate Impact Explorer)

    
    

    Climate Analytics, Climate Impact Explorer aracı: farklı ısınma düzeylerinde ülke ve bölge bazlı fiziksel etki göstergeleri. Link